Максім Багдановіч: біяграфія і творчасць
Максім Багдановіч-вядомы беларускі паэт. Яго значэнне для літаратуры нашай краіны цяжка пераацаніць, бо менавіта ён стварыў яе сучасную мастацкую мову. Дзейнасць гэтага таленавітага аўтара была надзвычай разнастайнай: ён не толькі паэт, але і публіцыст, літаратуразнаўца, перакладчык. Нягледзячы на сваё кароткае жыццё, ён паспеў стварыць значную колькасць вершаваных твораў, якія з'яўляюцца класікай беларускай літаратуры.
Сям'я
Дзень нараджэння Максіма Багдановіча – 9 снежня 1891 года. Ён паходзіў з простай сялянскай сям'і. Багаты ўнутраны свет хлопчык, верагодна, атрымаў у спадчыну ад сваёй прабабулі, якая была выдатнай апавядальніцай, ведала шмат народных казак. Пры гэтым яна ўмела кожны раз надаць знаёмай гісторыі новае гучанне дзякуючы асабліваму спосабу апавядання: яна казала нараспеў, як быццам спявала песню. Яе паданні запісаў дзед будучага паэта. Па гэтых запісах хлопчык упершыню і пазнаёміўся з беларускай мовай. Максім Багдановіч дзякуючы ёй даведаўся не толькі пра вусны фальклор, але і пра абрады і звычаі. Акрамя таго, любоў да літаратуры ён атрымаў у спадчыну ад сваёй маці, якая шмат чытала, вучылася, валодала мастацкай мовай. Яна нават спрабавала сябе на літаратурнай ніве, напісала апавяданне.
Раннія гады паэта
Максім Багдановіч рос у матэрыяльна забяспечанай сям'і. Яго бацька быў выкладчыкам у вучылішчы - прафесія, якая добра аплачвалася. Праз некаторы час маладая пара перабралася ў Гродна, дзе кіраўнік сямейства атрымаў пасаду ў банку. Будучы знакаміты паэт выхоўваўся ў творчай атмасферы: у доме яго бацькоў часта бывалі прадстаўнікі інтэлігенцыі, тут вяліся дыскусіі на грамадска-палітычныя, культурныя тэмы. У той час у модзе быў рэвалюцыйны рух, адгалоскі якога пасля адаб'юцца ў паэзіі аўтара. Неўзабаве сям'ю спасцігла цяжкая страта: ад сухотаў памерла маці будучага паэта. Па характары маленькі Максім Багдановіч быў падобны менавіта на яе: ён быў гэтак жа вясёлы, жыццярадасны, непасрэдны, уражлівы. У 1896 годзе бацька сямейства прыняў рашэнне пераехаць у Ніжні Ноўгарад.
Гады вучобы
Тут бацька Адам Багдановіч пасябраваў з М. Горкім, з якім нават пасля парадніўся, калі абодва ажаніліся на дзяўчынах-сёстрах. Вядомы пісьменнік аказаў вялікі ўплыў на хлопчыка, замацаваўшы ў ім любоў да літаратурных заняткаў. Вялікі ўплыў на яго аказаў і бацька, які быў навукоўцам-фалькларыстам, актыўна займаўся славянскімі мовамі, вывучаў гісторыю Беларусі. Максім Багдановіч, біяграфія якога была непарыўна звязана з беларускай паэзіяй, успамінаў, што бацька аказаў уплыў на фарміраванне яго светапогляду. 1902 год стаў знакавым у жыцці хлопчыка: ён паступіў у Ніжагародскую гімназію.
Тут ён захапіўся рэвалюцыйнымі ідэямі і нават прымаў удзел у студэнцкіх дэманстрацыях і выступленнях. Але разам з тым ён пачаў сур'ёзна займацца літаратурай. У 1907 годзе быў апублікаваны яго першае апавяданне "Музыка", у якім малады аўтар у алегарычнай форме прадставіў лёс сваёй краіны. Ранняя лірыка Максім Багдановіч, вершы якога прысвечаны, як правіла, тэме беларускай гісторыі і прыроды, пачаў складаць лірыку ў 1908 годзе, калі яго сям'я пераехала ў Яраслаўль. У іх прагучала ідэя нацыянальна-вызваленчай барацьбы беларускага народа, тэма прыгнёту і неабходнасці адраджэння. Пасля заканчэння гімназіі ён увайшоў у кола маладых беларускіх пісьменнікаў. У гэты перыяд паэт піша сваё знакамітае верш «Слуцкія ткачыхі», у якіх апісаў цяжкі лёс прыгонных ткачых, вымушаных ўвесь час працаваць на чужыне. Таксама ён складае невялікі нарыс аб санетнай форме напісання вершаў.
Гады вучобы ў ліцэі
Максім Адамавіч Багдановіч у 1911 годзе паехаў у Яраслаўль, дзе паступіў у ліцэй. Наогул, у планах маладога чалавека было адправіцца на вучобу ў Пецярбург, аднак з-за недахопу сродкаў, а таксама сырога клімату сталіцы (у маладога паэта адкрыліся сухоты) ён змяніў рашэнне. У Яраслаўлі ён шмат займаецца вывучэннем заходнееўрапейскіх і славянскіх моў, даследуе гісторыю Беларусі, яе этнаграфію, што знаходзіць адлюстраванне ў яго творах.
Таксама аўтар супрацоўнічае з мясцовай газетай "Голас". Ён шмат друкуецца і атрымлівае шырокую вядомасць не толькі ў літаратурных колах, але і сярод масавага чытача.
Проза і вершы пра Беларусь
Максім Багдановіч, фота якога прадстаўлена ў гэтым артыкуле, пісаў не толькі лірыку, але і празаічныя творы. У яраслаўскі перыяд сваёй творчасці ён напісаў два праніклівых творы, прысвечаных жанчыне. Твор "У вёсцы" прысвечана раскрыццю ўнутранага свету маленькай дзяўчынкі, у якой ужо закладзена пачуццё мацярынскай любові да дзіцяці. Іншае сачыненне "Вераніка" апавядае пра першае каханне паэта.
Вядома, што музай для маладога пісьменніка стала Ганна Какуева, таленавітая піяністка, да якой ён быў неабыякавы. Таксама ён стварае цэлы цыкл вершаў, прысвечаных роднай краіне. У іх зноў прагучалі матывы вызваленчай барацьбы беларускага народа.
Навуковая праца і зборнік вершаў
Паэт даследаваў гісторыю беларускай літаратуры, шмат перакладаў замежных аўтараў, пісаў артыкулы. 1914 год стаў знакавым у творчай біяграфіі паэта: у Вільні быў выпушчаны зборнік яго вершаў "Вянок" (адзінае прыжыццёвае выданне). У кнігу ўвайшлі больш за 90 вершаў і дзве невялікія паэмы.
Усе творы былі падзеленыя па сэнсе на некалькі цыклаў. Зборнік атрымаў адабрэнне ў рэцэнзіях, у якіх гаварылася, што паэта хвалююць не грамадска-палітычныя праблемы, а і тэма прыгажосці. Крытыкі адзначаюць, што вершы Максіма Багдановіча прасякнуты ідэяй смерці і неўміручасці. Гэта выяўлялася ў карцінах прыроды, філасофскіх разважаннях паэта пра лёс. Ён пісаў таксама і на рускай мове, перакладаў на беларускую мову А. Пушкіна. Таксама яго пяру належаць фельетоны, этнаграфічныя і гістарычныя нарысы, брашуры, прысвечаныя краязнаўчай тэматыцы. Асаблівасці і тэматыка твораў на думку крытыкаў, у творчасці паэта пераважалі сумныя матывы, што было звязана з адчуваннем блізкай смерці. Разам з тым ён верыў у будучае жыццё, што і знайшло адлюстраванне ў яго лірыцы. Вялікі уплыў на яго творчасць аказалі ідэі беларускага Адраджэння. Таму многія яго вершы прасякнуты пафасам барацьбы, тэмай нацыянальна-вызваленчага руху. Аднак у іх было і шмат асабістага: так, паэт стварыў выдатныя ўзоры любоўнай лірыкі. Важнае месца ў яго вершах займае тэма прыроды і Радзімы. У яго творах можна знайсці разважанні пра лёс сваёй краіны, якія прадстаўлены як у алегарычных вобразах, так і ў апісаннях канкрэтных з'яў сацыяльнай рэчаіснасці.
Нягледзячы на тое што Багдановіч не дасканала валодаў беларускай мовай, ён лічыў сваёй галоўнай мэтай стварыць для яго ідэальную вершаваную форму, і гэта яму ўдалося. Па-першае, Максім Адамовіч шмат вывучаў фальклор сваёй краіны, яе гісторыю, што і адбілася на яго лірыцы. Па-другое, ён удала ўжыў свае веды рускай і заходнееўрапейскай літаратуры ў дачыненні да беларускай паэзіі. Таму ўсе творы прасякнуты Духам любові да Радзімы і яе прыродзе. Шмат у чым дзякуючы яму сфармавалася паэтычная культура дадзенай краіны. Паэт выкарыстаў самыя розныя вершаваныя формы-ад санета да ронда. Акрамя таго, яму належыць заслуга стварэння гарадской паэзіі ў літаратуры Беларусі. Апошнія гады жыцця Багдановіч займаўся і грамадскай дзейнасцю. Так, ён падтрымліваў Беларускую Раду ў Яраслаўлі, аказваў землякам дапамогу, дапамагаў уцекачам. Падчас гэтай дзейнасці ён заразіўся тыфам, цяжка хварэў, але ачуняў і працягнуў займацца дабрачыннасцю. Паэт скончыў ліцэй у 1916 годзе і прыехаў у Мінск, дзе працягнуў дапамагаць пацярпелым у выніку Першай сусветнай вайны. Да гэтага часу яго страшная хвароба моцна развілася, аднак ён працягваў займацца грамадскай працай, арганізоўваў гурткі для моладзі асветніцкага і рэвалюцыйнага характару. Аўтар піша знакавы твор «Пагоня». Гэтая паэма была прысвечана нацыянальнай барацьбе беларускага народа. Кніга лічыцца адной з самых драматычных ў яго бібліяграфіі. Паэт шмат працаваў, нягледзячы на тое што хвароба падточваюць яго сілы. На грошы сяброў ён адправіўся лячыцца ў Крым, дзе памёр у 1917 годзе.
Прызнанне і памяць
Музеі, прысвечаныя творчасці Багдановіча, адкрыты ў некалькіх гарадах Беларусі. Яго імем названыя вуліцы не толькі гэтай краіны, але і Расіі. Таксама паэту прысвечаны некаторыя беларускія школы, бібліятэкі і дзве оперы. У Мінску адкрыты помнік паэту, дзе ён намаляваны з букетам васількоў, якія апяваў у сваіх творах. Помнік Максіму Багдановічу ўсталяваны таксама і ў Яраслаўлі, дзе ён жыў і вучыўся некаторы час.
Экспазіцыя выставы "Вянок часу" М. Багдановіча" ў бібліятэцы
раскрыть » / « свернуть